Drzewa pomorskich lasów: jak rozpoznać podstawowe gatunki

Sosna zwyczajna

Najpospolitszy gatunek w regionie, dominujący na glebach piaszczystych. Rozpoznasz go po igłach zebranych po dwie i po charakterystycznej, pomarańczowej korze w górnej części pnia.

Bory sosnowe mają ubogie runo: wrzos, borówka, mchy. To krajobraz typowy dla pasa nadmorskiego i dla Borów Tucholskich.

Sosna nadmorska, rosnąca bezpośrednio przy brzegu, jest niska i powyginana. To efekt stałego wiatru i zasolenia, a nie choroby.

Świerk i inne iglaste

Świerk ma igły pojedyncze, kłujące, osadzone na całym obwodzie pędu. Szyszki zwisają w dół, w przeciwieństwie do jodły, gdzie stoją pionowo.

W lasach gospodarczych spotyka się też modrzewia, jedyny gatunek iglasty zrzucający igły na zimę. Zimą wygląda jak drzewo obumarłe, choć jest w pełni zdrowe.

Świerczyny są ciemniejsze i chłodniejsze niż bory sosnowe. Runo jest w nich jeszcze uboższe, za to warstwa mchu znacznie grubsza.

Buk

Buczyny to najbardziej charakterystyczne lasy krawędzi wysoczyzny. Gładka, szara kora i wysokie, proste pnie tworzą wnętrze przypominające halę.

Runo w buczynie jest ubogie latem, bo korony przepuszczają mało światła. Za to wiosną, przed rozwinięciem liści, kwitną w nim gatunki wczesnowiosenne.

Jesienią buczyny dają najbardziej efektowne kolory w regionie. To wtedy warto planować spacery po lasach na krawędzi wysoczyzny.

Dąb

Dąb rozpoznasz po charakterystycznych, wcinanych liściach i po żołędziach. Stare okazy mają grubą, głęboko spękaną korę.

Dęby rosną wolno i żyją bardzo długo. Wiele pomników przyrody w regionie to właśnie te drzewa, często starsze niż okoliczna zabudowa.

Grądy z udziałem dębu i graba mają najbogatsze runo spośród lasów regionu. To w nich występuje najwięcej gatunków roślin i zwierząt.

Brzoza i olsza

Brzoza jest gatunkiem pionierskim: pojawia się pierwsza na terenach otwartych i po pożarach. Biała kora czyni ją najłatwiejszym do rozpoznania drzewem.

Olsza rośnie w miejscach wilgotnych, wzdłuż cieków i na terenach podmokłych. Olsy, czyli lasy olszowe, mają charakterystyczne kępy korzeni wystające ponad wodę.

Oba gatunki wskazują na warunki siedliskowe. Brzozy w młodniku oznaczają teren po zaburzeniu, olsza — wysoki poziom wód gruntowych.

Jak się uczyć rozpoznawania

Najprościej zacząć od kory i pokroju, a nie od liści. Te cechy są widoczne przez cały rok, także zimą, gdy liści nie ma.

Warto wybrać jedną trasę i przejść ją cztery razy w roku. Ten sam las w kwietniu, lipcu, październiku i styczniu wygląda jak cztery różne miejsca.

Prosty atlas kieszonkowy albo aplikacja wystarczą na start. Po rozpoznaniu sześciu gatunków kolejne przychodzą już same, przez porównanie.